Rozwój sztucznej inteligencji rewolucjonizuje rynek pracy, generując zarówno szanse wzrostu gospodarczego, jak i ryzyka strukturalnego bezrobocia. Szacuje się, że tylko do 2035 roku automatyzacja może objąć 45-48% godzin pracy w UE, podczas jednoczesnego wzrostu PKB o 6-8%. Według raportu Parlamentu Europejskiego 14% stanowisk w krajach OECD podlega wysokiemu ryzyku automatyzacji, a kolejne 32% doświadczy istotnych zmian w charakterze pracy. Przykładowo, w sektorze kreatywnym już w 2023 roku 30% zleceń dla grafików zniknęło z powodu konkurencji narzędzi umożlwiających generowanie wysokiej jakości grafiki.
Mechanizmem kompensującym te trendy pozostaje tworzenie nowych zawodów związanych z zarządzaniem systemami AI. Szacuje się, że do 2027 roku w Europie powstanie 69 milionów miejsc pracy w obszarach takich jak analiza danych, etyka algorytmiczna czy nadzór nad modelami głębokiego uczenia.
Makroekonomiczne sprzężenia zwrotne między AI a rynkiem pracy
Implement Consulting Group prognozuje, że powszechne wdrożenie generatywnej AI może zwiększyć unijny PKB o 1.2-1.4 biliona euro do 2035 roku. Ten wzrost będzie wynikał głównie z poprawy produktywności w zawodach wspomaganych przez algorytmy. Jednakże, jak ostrzega Tony Blair Institute, nawet optymistyczne scenariusze zakładają przejściowy wzrost bezrobocia o 180-340 tys. osób do 2030 roku. Kluczowym czynnikiem łagodzącym te efekty będzie elastyczność rynków pracy. W Wielkiej Brytanii, gdzie rocznie zatrudnienie zmienia 450 tys. osób, wpływ AI ocenia się jako „umiarkowany”. Obecnie technologia ta wpływa rocznie na zmianę ok. 60-275 tys. stanowisk pracy, co stanowi ułamek całej siły roboczej. W Polsce prognozy IPAG wskazują na bardziej zauważalny wzrost stopy bezrobocia głównie z powodu opóźnionej reakcji przemysłu na automatyzację.
Wpływ demografii
Do 2035 roku liczba pracujących Polaków z powodu starzenia się społeczeństw zmniejszy się o 2.1 mln (12,5%). W sektorze edukacji zatrudnienie spadnie o 29%, a w ochronie zdrowia o 23%, co wynika zarówno z niedoboru młodych kadr, jak i automatyzacji zadań administracyjnych. W przemyśle, gdzie robotyzacja jest 5-krotnie niższa niż w Niemczech (56 vs. 250 robotów na 10 tys. pracowników), przewiduje się deficyt 0.5-1 mln pracowników do 2035 roku. AI może jednak częściowo kompensować te braki automatyzując nawet 40% zadań związanych z procesem produkcji, za które obecnie odpowiadają ludzie.
PIE szacuje, że wdrożenie generatywnej AI może zautomatyzować 4.1% miejsc pracy (800 tys. stanowisk), głównie wśród kobiet (6.4% vs. 2.3% mężczyzn). Jednocześnie 2,5 pracowników dzięki adaptacji rozwiązań AI – znacznie podniesie swoją efektywność.
Scenariusze dla stopy bezrobocia
W świetle analiz IPAG niedobór siły roboczej spowodowany demografią może utrzymać bezrobocie na obecnym poziomie, pod warunkiem skutecznej adaptacji AI. W scenariuszu pesymistycznym (15% automatyzacji bez kompensacji) stopa bezrobocia w perspektywie najbliższej dekady mogłaby wzrosnąć do 7.8%.
Województwo mazowieckie i dolnośląskie będą epicentrum zmian ze względu na koncentrację sektora finansowego i IT. Regiony wschodnie, z dominacją rolnictwa – doświadczą mniejszych wstrząsów, choć automatyzacja (głównie w przetwórstwie żywności) również może negatywnie wpłynąć na stopę bezrobocia.
Dane za rok 2024
| Stanowisko / zawód | Liczba ofert pracy rok do roku |
| Game Developer / Game Designer | -58% |
| Embedded Developer | -33% |
| Scrum Master | -31% |
| Frontend Developer | -20% |
| Księgowy / Specjalista ds. rachunkowości | -46% |
| Analityk finansowy | -40% |
| Specjalista ds. controllingu | -24% |
| Specjalista ds. podatków | -21% |
| Specjalista ds. HR | -56% |
| Specjalista ds. kadr i płac | -28% |
| Rekruter | -20% |
| Specjalista ds. marketingu | -10% |
| Specjalista ds. e-commerce | -13% |
| Grafik | -20% |
| Doradca podatkowy | -14% |
| Radca prawny | -5% |
| Administracja biurowa | -15% |
Należy pamiętać, że obserwowany spadek ogłoszeń o pracę nie oznacza automatycznie redukcji etatów. Na tym etapie spadek ofert wynika przede wszystkim ze wstrzymania rekrutacji, a nie zwolnień. Są to jednak pierwsze symptomy bardziej istotnych zmian na rynku pracy, które będą nasilać się w nadchodzących latach.
