W projekcie ustawy budżetowej na 2026 r. zaplanowano wyraźnie mniejsze środki na aktywizację osób bezrobotnych niż w 2025 r. – spadek dotyczy przede wszystkim puli Funduszu Pracy dzielonej na programy aktywizacyjne realizowane przez powiatowe urzędy pracy. W 2025 r. budżet przeznaczony na formy pomocy / programy na rzecz promocji zatrudnienia, łagodzenia skutków bezrobocia i aktywizacji zawodowej” finansowany ze środków z Funduszu Pracy wyniósł 3,65 mld zł. W planie finansowym na 2026, na te same działania przewidziano 2,14 mld zł. Oznacza to spadek o ok. 1,5 mld zł, czyli do Urzędów Pracy trafi 42% mniej środków finansowych. Tak duże cięcia w wydatkach Funduszu Pracy na aktywizację osób bezrobotnych i poszukujących pracy mogą znacznie ograniczyć skalę wsparcia (mniej staży, szkoleń, dotacji, refundacji kosztów zatrudnienia). Z tej kwoty około połowa (19,2 mln zł) musi zostać przeznaczona na projekty z Europejskiego Funduszu Społecznego (EFS), co ogranicza pulę elastycznych środków krajowych.
Wzrost bezrobocia
Biorąc pod uwagę wzrost bezrobocia, które wg danych GUS rok do roku wzrosło o 0,6% (z 5% w listopadzie 2024 do 5,6% w listopadzie 2025), symetrycznie powinna wzrosnąć ogólna liczba osób zainteresowanych pozyskaniem dotacji na start. Warto nadmienić, że w ujęciu względnym, ten wzrost wyniósł aż 12%: (5,6% – 5%)/5% = 12%. W przeciągu roku przybyło ponad 100 tys. osób bezrobotnych zarejestrowanych w Urzędach Pracy.
Jak to wpłynie na szanse uzyskania dotacji?
Biorąc pod uwagę powyższe informacje, w roku 2026 wzrośnie liczba osób pragnących uzyskać dotacje przy jednoczesnym drastycznym spadku udzielanych dofinansowań. Powoduje to, że dofinansowanie będzie trudniej uzyskać (większa konkurencja), a Urzędy Pracy częściej będą decydowały się obniżyć kwotę udzielanego wsparcia, tak aby udzielić więcej dotacji z tej samej puli środków. Można powiedzieć, że “eldorada się skończyło”. Tym samym bardziej niż w latach ubiegłych będzie decydowało rzetelne przygotowanie wniosku / biznesplanu, posiadane udokumentowanych kwalifikacji, zaangażowanie środków własnych oraz możliwość zaproponowania preferowanego przez PUP zabezpieczenia.
Co dalej?
Mimo że w 2026 r. zapisano w budżecie tylko 2,1 mld zł na aktywizację, Fundusz Pracy ma bardzo silną sytuację finansową – na początku roku miał 25,5 mld zł w kasie, a jego wydatki na 2026 r. są planowane na poziomie 10 mld zł przy przychodach 12 mld zł. To oznacza, że Fundusz generuje nadwyżkę, a jednocześnie nie kieruje tych środków na wsparcie bezrobotnych. Samorządy apelują do Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, aby uruchomić dodatkowe środki z rezerwy budżetowej, aby zniwelować konsekwencje załamania finansowania.
